Đồ uống - giá trị văn hóa bền vững của dân tộc

Theo nhà thơ Hồng Thanh Quang, ngay từ khi xuất hiện trong đời sống con người, đồ uống đã giữ một vai trò quan trọng, đặc biệt là rượu và trà. Ông nhấn mạnh, rượu không chỉ để uống, mà trước hết là biểu tượng của sự gắn kết, của tinh thần đoàn kết cộng đồng và dân tộc.

Dẫn lại hình ảnh “hòa nước sông chén rượu ngọt ngào” trong tác phẩm Bình Ngô đại cáo của Nguyễn Trãi, nhà thơ Hồng Thanh Quang cho rằng rượu từng là chất xúc tác tinh thần, góp phần tạo nên sức mạnh cố kết để dựng nước và giữ nước. Chính vì vậy, những sản phẩm tồn tại hàng nghìn năm như rượu truyền thống mang trong mình giá trị văn hóa bền vững, không bị suy giảm bởi thời gian hay sự biến đổi của xã hội.

Theo ông, vấn đề không nằm ở bản thân đồ uống, mà ở cách con người sử dụng. Nếu uống rượu say mà có những hành vi không đúng thì đó là lỗi của người uống chứ không phải do rượu.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang cùng các nhà văn, nhà thơ nâng ly đón mừng Xuân Bính Ngọ 2026.
 

Trong lịch sử văn học Việt Nam, rượu và trà luôn hiện diện như những hình ảnh quen thuộc. Nhiều thi sĩ nổi tiếng không phải vì uống nhiều hay say, mà vì biết chắt lọc cảm xúc, biến trải nghiệm sống thành tác phẩm nghệ thuật có giá trị lâu bền.

“Là một nhà thơ, giai đoạn này tôi không uống rượu, tôi cũng không nghĩ rằng để mà sáng tạo, để làm thơ cứ phải say rượu mới làm thơ được. Nhưng tôi hiểu rằng, nếu một nhà thơ mà có thêm chất men của rượu, chất men của cuộc sống, chất men của những cảm xúc thì bao giờ cũng sẽ tốt hơn là chỉ đơn thuần được sống với cảm hứng thiên phú của mình”, nhà thơ Hồng Thanh Quang chia sẻ.

Nhà thơ Hồng Thanh Quang cho rằng, rượu và trà trong thơ ca không chỉ mang ý nghĩa vật chất, mà là “chất men” của cảm xúc, của nhân sinh quan. Tuy nhiên, ông cũng khẳng định rõ ràng: không nên thần thánh hóa việc uống rượu trong sáng tạo. Sáng tạo nghệ thuật không đồng nghĩa với say xỉn; điều quan trọng là sự hài hòa giữa cảm hứng và tỉnh táo, giữa trải nghiệm và ý thức trách nhiệm.

Trong đời sống hiện đại, khi xã hội mở rộng giao lưu quốc tế, văn hóa đồ uống cũng cần được nhìn nhận trong tinh thần thích ứng. Không chỉ có rượu hay trà, mà còn là nước hoa quả, cocktail, các loại đồ uống mới phù hợp với nhiều lứa tuổi, nhiều hoàn cảnh sinh hoạt, đặc biệt trong không khí sum họp ngày Tết của các gia đình trẻ.

Theo nhà thơ Hồng Thanh Quang, tiếp thu có chọn lọc tinh hoa bên ngoài, đồng thời nâng cao và làm giàu truyền thống của cha ông, chính là con đường để đời sống tinh thần người Việt trở nên phong phú hơn. Một xã hội có văn hóa đồ uống đa dạng, văn minh sẽ có sức “đề kháng” tốt hơn trước những thách thức của thời đại toàn cầu hóa.

Mâm lễ Tết với hoa quả, bánh kẹo và các loại đồ uống thể hiện nét đẹp trong văn hóa thờ cúng của người Việt.
 

Với góc nhìn thẳng thắn, nhà thơ Hồng Thanh Quang cho rằng, không nên bài xích các sản phẩm đồ uống có cồn, nhưng cũng không được buông lỏng quản lý. Quản lý việc sử dụng đồ uống có cồn cần sự tỉnh táo, nghiêm khắc nhưng mềm dẻo, dựa trên tri thức và ý thức xã hội, thay vì cực đoan hay cảm tính.

Ông cũng gợi mở hướng đi mới cho ngành đồ uống: đa dạng hóa sản phẩm, nghiên cứu các dòng đồ uống không hoặc ít cồn, tương tự như bia không độ, nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội hiện đại, đặc biệt gắn với yêu cầu an toàn giao thông.

Tạp chí Đồ Uống Việt Nam - diễn đàn văn hóa và truyền thông của ngành

Với nhiều năm kinh nghiệm trong quản lý báo chí, nhà thơ, nhà báo Hồng Thanh Quang đánh giá cao vai trò của Tạp chí Đồ Uống Việt Nam trong hệ sinh thái truyền thông ngành. Theo ông, Tạp chí không chỉ phản ánh chính sách, hoạt động sản xuất – kinh doanh, mà cần trở thành diễn đàn tin cậy, nơi kết nối doanh nghiệp, cơ quan quản lý và người tiêu dùng.

Tạp chí cần vừa đồng hành cùng doanh nghiệp bằng tinh thần trách nhiệm và đạo đức nghề nghiệp, vừa giữ được sự công tâm, khách quan; đồng thời là cầu nối để người tiêu dùng bày tỏ yêu cầu ngày càng cao về chất lượng, an toàn và văn hóa sử dụng đồ uống.

Trong bối cảnh truyền thông hiện đại, Tạp chí Đồ Uống Việt Nam được kỳ vọng là trung tâm hội tụ đời sống tinh thần của ngành đồ uống, góp phần xử lý hiệu quả các vấn đề, thậm chí khủng hoảng truyền thông, bằng tri thức, văn hóa và sự thấu hiểu.

Gìn giữ bản sắc Tết Việt

Những chia sẻ của nhà thơ Hồng Thanh Quang cho thấy, Đồ uống Việt Nam không chỉ là sản phẩm kinh tế, mà là một phần bản sắc văn hóa dân tộc. Từ chén rượu truyền thống đến ly nước hiện đại, từ thơ ca đến đời sống hiện đại, giá trị cốt lõi vẫn là sự gắn kết, nhân văn và trách nhiệm.

Trong không khí Tết cổ truyền, câu chuyện về đồ uống vì thế không bao giờ cũ – đó là câu chuyện về cách người Việt nâng niu truyền thống, làm giàu đời sống tinh thần và tự tin bước vào tương lai bằng một tâm thế văn minh, tỉnh táo và đầy bản sắc.

Tết Việt là dịp để mỗi người trở về với cội nguồn, với những giá trị sum vầy, sẻ chia và nhân văn. Dù cuộc sống hiện đại mang đến nhiều thay đổi, nhưng chén rượu, ly bia hay tách trà, nước giải khát đầu Xuân vẫn giữ nguyên ý nghĩa – là biểu tượng của tình thân, niềm vui và sự gắn kết.

Vai trò của truyền thông cần góp phần gìn giữ và tôn vinh nét đẹp văn hóa trong thưởng thức đồ uống, nâng cao nhận thức trong việc sử dụng rượu bia có trách nhiệm, đúng mực – để ngày vui của dân tộc trọn vẹn, an toàn và đầy ý nghĩa. Trong đó các sản phẩm đồ uống cùng với mâm ngũ quả, bánh chưng xanh, sắc hoa đào, hoa mai và các món ăn truyền thống góp phần làm nên giá trị của Tết Việt, ai cũng mong chờ ngày Tết để sum họp gia đình và hướng tới Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Nguyễn Anh