Chỉ cần ghé lại bên đường là có bữa ăn như ý. Tôi đến một quán bún cá góc ngã tư đường phố, nơi giao giữa phố Thụy Khuê và Văn Cao. Hòa cùng tiếng xe cộ ồn ã là tiếng lao xao trò chuyện, tiếng lách cách bát đũa bưng bê. Giữa vô vàn quán bún cá ở Thủ đô, cái chất ngọt thanh của nước dùng nơi đây vẫn hớp hồn bao thực khách. Chẳng thế mà quán bún này vẫn giữ được bản sắc, nhất là trong ẩm thực phong phú Hà Thành. Món ăn bình dân thì phải ăn ở trên đường phố mới ngon và đúng vị. Đó là truyền thống xưa nay, là nét văn hóa ẩm thực của người dân Hà Nội và du khách. Với một người tự coi mình là ham ăn chứ không phải sành ăn, “đi đâu ăn đó” như tôi, mỗi khi đặt chân đến một vùng đất thì phải ăn cho kỳ hết những gì người dân bản xứ coi là “đặc sản”.

Chúng tôi luôn chọn bún cá Hà Nội là món ăn khởi đầu cho một chuyến đi. Đơn giản vì ngon và mang đậm chất đồng quê. Đó cũng là món đặc trưng cho sự nhiệt tình và tinh tế của người Hà Nội. Nghe nói bún cá ở đây đã nổi tiếng lâu rồi và là món đặc sản không thể bỏ qua trên các cung đường du lịch ở miền Bắc. Thật lạ, mỗi nơi ăn đều có khác đôi chút nhưng cái vị đặc trưng thì không lẫn đi đâu được.

2.“Cứ mỗi khi chán bún chả thì ăn bún cá Hà Nội.” Đó là câu nói tâm đắc được trao đổi trong nhiều du khách khi đặt chân đến Thủ đô. Nhìn quanh quán ăn lại thấy có nhiều người cao tuổi. Giới trẻ thì khỏi nói, ai cũng mang vẻ mặt thích thú tận hưởng khi thưởng thức một món ăn ngon. Chúng ta có nhiều món bún cá ở các địa phương nhưng hương vị ở Hà Nội có nét đặc biệt khó lẫn.

Bún cá Hà Nội ngon nhất chắc chắn ở nước dùng. Giản dị như chính những nguyên liệu làm nên chúng. Người Hà Nội vốn dĩ nhiệt tình và mến khách, thể hiện ở cái chất cá trong bát bún. Miếng cá được chọn lọc từ những con cá rô ngon, chiên vừa phải để thực khách cảm nhận rõ ràng sự tươi mới của nguyên liệu. Chúng tôi gắp miếng cá lên, thấm được cái sự ngon lành của một món ăn độc đáo có truyền thống lâu đời. Món bún cá Hà Nội ăn vào dịp đầu Xuân thì càng ngon nữa, đó là theo các cụ cao niên kể. Có cụ còn trêu vui, răng yếu cũng cố ăn cho sướng vì bún cá này quá ngon.

Thói quen đến Hà Nội là phải ăn bún cá của chúng tôi có lẽ cũng bắt đầu từ tình cảm thân thương mà người Hà Nội gửi gắm trong mỗi món ăn dù giản dị và bình dân nhất. Lạ cái, ăn xong càng thèm, nhất là bạn bè tình cờ gặp nhau trong lúc du Xuân. Lúc đó có cơn gió lạnh nào thổi qua thì càng sướng vì quá hợp với một món ăn nóng. Theo kinh nghiệm của chúng tôi thì cứ tìm đến một là quán cực đông, hai là quán khiêm tốn khép nép có mấy bác già ngồi ăn thì bảo đảm ngon. Cũng có quán không thuộc hai loại kia mà vẫn ngon.

Sở dĩ bát bún cá Hà Nội lại ngon đến vậy vì sự tỉ mỉ và chỉn chu của người nấu. Để cho ra màu nước dùng vàng óng với độ thơm ngon như vậy thì người bán cần có bí quyết làm nước dùng, gia vị tẩm ướp và chiên cá và được tích lũy nhiều năm trong quá trình bán hàng. Xương heo và xương cá được ninh trong khoảng 6 tiếng cùng dứa, gừng, cà chua, hành để ngọt nước. Những miếng cá phi lê ướp với gia vị và chút bột nghệ thì phải nhanh tay chiên đến đúng thời điểm vừa chín là gắp ra. Điểm quan trọng ở đây là phải quen tay mới chọn được nguyên liệu ngon, canh thời gian để nước dùng và cá đều được chín đến mức phù hợp. Bát bún cá khi được chan nước dùng có vị thanh mát, chua nhẹ, dậy hương cá, ăn rất nhẹ bụng.

Bún cá Hà Nội còn đặc biệt ở chỗ người nấu luôn biết tiếp thu góp ý của khách để điều chỉnh món ăn cho thơm ngon hơn. Có lẽ đó là do bản tính con người Thủ đô giỏi bươn chải, xởi lởi bán bưng. Sự chỉn chu trong nêm nếm, hòa trộn các gia vị đã cho ra vị nước dùng ngon nhất. Khâu đó mới quyết định độ ngon của bát bún cá, quyết định xem hàng nào ngon hay dở.

3.Đầu Xuân, khi đã chán ngán với hàng đống thực phẩm khó tiêu thì bún cá lại là món dễ mời nhau nhất. Chỉ cần húp một chút nước dùng cũng đủ xua tan đi mệt mỏi và cảm nhận sự đặc sắc của món ăn đường phố Hà Nội rồi.

Có thể nói, món bún cá ở Hà Nội góp phần không nhỏ tạo nên bản sắc ẩm thực của nơi đây. Nói về sự phát triển của đặc sản này là cả một câu chuyện dài, nhưng điều đặc biệt của bún cá Hà Nội không chỉ là chất lượng hay hương vị mà còn là giá trị văn hoá ẩn chứa phía sau món ăn ấy, như một phần của bản sắc quê hương. Người Hà Nội là vậy, dù có rất nhiều món bún cá ở các nơi nhưng họ sáng tạo ra giá trị riêng của mình, đưa món ăn tạo thành phân nhánh hết sức hẫp dẫn. Ví như chỉ cần thay đổi, thêm mới một vài thành phần gia vị cũng đủ để có một món ăn mang bản sắc Hà Nội rồi. Và đó là thiên đường cho du khách thích khám phá các phong vị khác nhau. Họ thích sự biến tấu, sự phong phú của từng vùng miền và đều ấn tượng trước đặc sản ở Hà Nội.

Dù là món ăn bình dân đến đâu cũng đòi hỏi phải thật, phải thuần, không được có sự giả dối. Bây giờ, mỗi chuyến du lịch thường có du khách hỏi về bún cá Hà Nội, cũng là sự tưởng thưởng xứng đáng cho danh tiếng của một món ăn đặc sản địa phương. Chính sự bình dân, giản dị lại là một trong những yếu tố thu hút du khách ghé chân đất Thủ đô. Đến nỗi giờ đây, nhiều du khách nước ngoài mỗi khi trở lại thăm Hà Nội là muốn thưởng thức lại hương vị ấn tượng ấy. Để rồi mỗi khi đến đây họ đều mang theo về một kỉ niệm khó quên đọng lại trong vị giác.

Tác phẩm tham gia Cuộc thi viết “Chia sẻ trải nghiệm du lịch của bạn với ẩm thực, đồ uống Việt”

Tác giả: Đinh Thành Trung