Con ngựa trong thành ngữ, tục ngữ Việt Nam

15/02/2026 1.620 lượt xem
A A- A+

Ngựa là con vật thứ bảy trong 12 con giáp. Trong tục ngữ, ca dao Việt Nam, ngựa cũng là con vật rất quen thuộc được sử dụng nhiều để so sánh, ẩn dụ, ví như

 

Tranh của Họa sỹ Đỗ Ngọc Dũng
 

1. Ngựa hay có tật: Câu này muốn nói những người có tài thường có những tật xấu, đồng nghĩa với “lắm tài nhiều tật”.

2. Ngựa nào gác được hai yên: Chỉ việc người ta không thể đồng thời phụng sự hai sự nghiệp lớn. Câu này tương đương với “Một gáo, hai chĩnh”.

3. Ngựa non háu đá hay Ông non ngứa nọc: Chỉ những người trẻ tuổi thường có tính cách hung hăng, thiếu chín chắn.

4. Ngựa quen đường cũ hay Chứng nào tật ấy: Câu này muốn nói người ta không dễ dàng bỏ được một thói quen xấu.

5. Ngựa xe như nước: Câu này dùng để chỉ việc có nhiều người qua lại tạ một điểm nào đó.

6. Ngưu tầm ngưu mà tầm mã: Chỉ việc những người giống nhau thường tập hợp lại với nhau, tìm đến nhau.

7. Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ: Câu này nói về tình đoàn kết giữa những người trong cùng một nhóm hay cộng đồng có chung tình cảm hay lợi ích.

8. Thẳng ruột ngựa: Nói về việc không úp mở, thẳng thắn vào đề luôn.

9. Chạy như ngựa vía: Ý nói chạy rất nhanh.

10. Da ngựa bọc thây: Câu này thời xưa dùng để nói về một người lính đã ngã xuống trên chiến trường (xác họ thường được bọc trong da ngựa thay cho quan tài), còn ngày nay người ta dùng để chỉ sự hy sinh.

11. Đầu trâu mặt ngựa: Câu này dùng để chỉ những kẻ vô lại, kẻ đại bất lương.

12. Đơn thương, độc mã (một ngựa với một cây thương): Chỉ người một mình chống lại khó khăn, không có sự trợ giúp của ai.

13. Đường dài hay sức ngựa: Câu này ý nói, cùng với thời gian, người ta có thể được những phẩm chất ta một người nào, nhất là khi ở với nhau thường xuyên. Câu này đồng nghĩa với “Đi lâu mới biết đường dài, ở lâu mới biết con người phải chăng” hay “ thức lâu mới biết đêm dài, ở lâu mới biết con người phải chăng”.

14. Lên xe, xuống ngựa: Câu này nói về một người có cuộc sống xa hoa, phú quý, đồng nghĩa với “ ra hán vào giày” hay “ chân giày, chân dép”.

15. Mặt dài như ngựa hay Mặt ngay cán tàn: Nói về việc một người đứng lặng trước cấp trên khi bị bắt quả tang.

16. Thay ngựa đổi chủ: Câu ngày dùng để chỉ một người rời bỏ một phe phái để đi theo một phe phái khác.

17. Được đầu voi đòi đầu ngựa: Nói về người có lòng tham không đáy hay không biết dừng lại đúng mức, tương đương với “được voi đòi tiên” “được đàng chân lân đàng đầu”, “được con em thèm con chị”, “có thịt đòi xôi”…

18. Một lời nói ra bốn ngựa khó tìm (Nhứt ngôn ký xuất tứ mã nan truy): Câu này có nghĩa là một lời nói vô ý khi ra khỏi miệng rất khó có thể lấy lại được.

19. Tái ông mất ngựa: Chỉ trong cái rủi có cái may. Cây này có nguồn gốc từ một câu chuyện một người đánh mất con ngựa tưởng là vận đên, nhưng sau một thời gian con ngựa trở về dắt thêm một con ngựa nữa.

20. Cầm cương nảy mực thay Cầm cân nảy mực, đứng mũi chịu sào: Câu này chỉ người lãnh đạo gương mẫu và khôn ngoan.

21. Muốn đi xa phải giữ gìn sức ngựa (tục ngữ Pháp): Câu này dùng để khuyên người ta muốn trụ vững hay kéo dài một công việc gì, cần phải biết dè sẻn sức lực cũng như tiền bạc.

Qua những câu tục ngữ trên cho thấy, cha ông ta đã rất tài tình khi dùng một con vật gắn bó với con người từ ngàn đời nay (là ngựa kéo, thồ, đua và chiến đấu) để phản ánh chân thực và sinh động cuộc sống hàng ngày của người dân. Nó còn cho thấy một kho tàng văn hóa dân gian vô cùng giữ gìn và phát triển cho muôn đời sau. Hy vọng, một năm Ngọ lại tiếp tục mang đến cho đất nước Việt Nam một sức mạnh mới, sức mạnh của Phù Đổng Thiên Vương vì một Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, giàu mạnh...

Phùng Hoàng Anh – Phương Khanh

Thôn Thanh Chiểu, xã Cổ Đô, thành phố Hà Nội là địa phương giàu truyền thống cách mạng và lịch sử văn hoá. Sự kiện Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc và hưởng ứng Ngày Văn hoá Việt Nam 24/11 do MTTQ Việt Nam thôn Thanh Chiểu tổ chức sáng 14/11/2026 là dịp để cán bộ, Đảng viên và toàn thể người dân trong thôn phát huy tinh thần đoàn kết, nỗ lực phấn đấu để quê hương giàu đẹp, văn minh, sáng xanh sạch đẹp…
14/11/2026
Tối 8/10, Hội trường Lớn Học viện Báo chí và Tuyên truyền trở thành điểm hẹn của hàng ngàn sinh viên trong đêm đại nhạc hội Welcome to AJC 2026: Festivia. Những tiết mục nghệ thuật đặc sắc, công phu đã mang đến một đêm diễn khó quên dành cho tân sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền.
10/10/2026
Hội thảo APISWA 2026 tổ chức tại Bangkok (Thái Lan) bàn về chủ đề thúc đẩy uống có trách nhiệm, uống điều độ và nâng cao vai trò của ngành đồ uống có cồn qua các thảo luận về sức khỏe cộng đồng tại khu vực Châu Á – Thái Bình Dương. Nội dung chính của Hội thảo xoay quanh bối cảnh chính sách toàn cầu, xu hướng truyền thông, vận động chính sách, dữ liệu khoa học và cách xây dựng thông điệp phù hợp cho từng thị trường. PGS.TS Nguyễn Văn Việt – Chủ tịch Hiệp hội Bia – Rượu – Nước giải khát Việt Nam (VBA) đã dự và phát biểu tại Hội thảo.
08/07/2026
Ngựa là con vật thứ bảy trong 12 con giáp. Trong tục ngữ, ca dao Việt Nam, ngựa cũng là con vật rất quen thuộc được sử dụng nhiều để so sánh, ẩn dụ, ví như:
04/03/2026
“Mỗi khi nghe nói đến xuân/ Bỗng dưng lòng thấy bâng khuâng ít nhiều”.
27/02/2026
Có những chuyến đi mà giá trị không nằm ở những bức ảnh check-in hào nhoáng, mà ở sự tĩnh lặng lan tỏa trong tâm khảm ngay cả khi hành trình đã khép lại. Trong dịp nghỉ lễ 2/9 vừa qua, tôi đã có một trải nghiệm du lịch đáng nhớ như vậy.
26/02/2026
1.“Về Hà Nội là phải điểm tâm sáng bằng bún cá.” Câu nói đã trở nên quen thuộc trong chúng tôi, những người thích di chuyển và xê dịch. Mỗi lần như thế, bún cá Hà Nội không làm chúng tôi thất vọng.
24/02/2026
Tây Bắc Việt Nam là vùng đất của nhiều dân tộc thiểu số sinh sống, mỗi dân tộc đều có những nét văn hóa độc đáo riêng, đặc biệt là trong việc đón Tết cổ truyền. Dù có sự khác biệt về thời gian, cách tổ chức và phong tục, nhưng tất cả đều thể hiện tinh thần trân trọng nguồn cội, sum họp gia đình và cầu mong một năm mới an lành, mùa màng bội thu.
24/02/2026
Nhân dân ta có câu:“Thịt mỡ dưa hành câu đối đỏ/ Cây nêu tràng pháo bánh chưng xanh”
23/02/2026
Tết đến, người ta nói nhiều đến ăn. Ít ai nhắc đến uống, dù trong mọi cuộc sum họp, ly nước luôn là thứ chạm môi trước cả lời chào.
17/02/2026
Có những ngày Tết, tôi nhận ra người ta không uống vì khát. Người ta uống vì nhớ. Nhớ nhau, nhớ một năm đã qua, nhớ những cuộc gặp gỡ cũ, và đôi khi nhớ cả những điều không tiện nói thành lời. Chén rượu đặt giữa mâm không chỉ để uống, mà để mở đầu câu chuyện, để kéo gần những khoảng cách tưởng đã xa, để người ngồi đối diện có cớ mà nhìn nhau lâu hơn một chút.
15/02/2026
Nhắc đến Tết thì chắc hẳn ai trong mỗi người chúng ta đều nôn nao phấn khởi trong lòng. Vì đó chính là dịp để về với quê hương, với người thân bên một mái ấm gia đình.
12/02/2026
Tân Hiệp Phát Công ty CP Bia Hà Nội - Hải Dương Suntory PepsiCo Việt Nam Coca-Cola Việt Nam Công ty Ngân Hạnh Triển lãm ProPak Việt Nam

Tạp chí Đồ uống Việt Nam - Hương vị của Cuộc sống

 

Tạp chí Đồ uống Việt Nam là cơ quan ngôn luận của Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam.

Kênh thông tin chuyên sâu, chuyên ngành Đồ uống trong nước và quốc tế, tuyên truyền các chính sách liên quan đến ngành Đồ uống, văn hóa uống - uống có trách nhiệm, đồ uống với đời sống, khoa học - công nghệ, thiết bị - nguyên liệu, xúc tiến thương mại, quảng bá thương hiệu...

 

Đọc thêm >

® 2024 Bản quyền thuộc Tạp chí Đồ uống Việt Nam. Cấm sao chép dưới mọi hình thức nếu không có sự chấp thuận bằng văn bản.
Đặt mua tạp chí in
Mã bảo vệ
Đặt mua