Những ngày cuối năm, căn bếp nhà tôi bắt đầu dậy mùi hương rất đặc biệt. Không phải mùi thịt kho, cũng chưa phải mùi bánh tét. Đó là mùi của lá gừng phơi khô để nấu nước, mùi vỏ quýt mẹ gom lại từ mấy tháng trước, mùi trà cũ được hong trên nóc tủ. Những mùi hương ấy không ồn ào, không nồng nặc. Chúng chỉ lặng lẽ báo hiệu: Tết đang tới gần.

Ở nhà tôi, Tết không mở đầu bằng rượu. Tết bắt đầu bằng ấm nước. Buổi chiều 28 Tết, khi mọi thứ còn ngổn ngang, mẹ đặt ấm lên bếp, chờ nước sôi rồi thả vào nắm lá gừng, vài lát cam khô. Mùi nước bốc lên, lan khắp gian nhà. Uống ngụm đầu tiên, cổ họng ấm lại, người bỗng chậm hơn. Chậm để nhìn quanh, để nhận ra năm cũ sắp khép lại thật rồi.

Tôi lớn lên trong những loại nước như thế. Có những ngày Tết tuổi thơ, người lớn ngồi quanh bộ bàn ghế cũ, rót trà, rót nước, trò chuyện rì rầm. Trẻ con chạy chơi, lâu lâu được gọi lại: “Lại uống miếng nước cho mát cổ.” Không ai thúc ép, không ai mời mọc quá đà. Uống là để ngồi lâu hơn, để câu chuyện không bị đứt quãng.

Sau này đi nhiều nơi, tôi mới hiểu mỗi vùng đất có một cách uống, cũng là một cách sống. Ở miền Trung, ly nước chè xanh đặc quánh, đắng đầu lưỡi nhưng hậu ngọt. Người miền Trung uống chậm, nói ít, mà câu nào cũng nặng nghĩa. Ở miền Bắc, trà nóng trong veo, uống để mở đầu câu chuyện, để giữ lễ. Vào Nam, nước mát, nước trái cây, nước dừa… uống để giải nhiệt, để thân tình.

Rượu cũng vậy. Rượu không xấu. Chỉ là cách người ta dùng rượu có thể khiến một cuộc vui thành ký ức đẹp, hoặc thành điều đáng quên.

Tôi từng chứng kiến những bữa Tết mà rượu khiến tiếng cười biến thành tiếng cãi vã. Nhưng cũng từng gặp những vùng đất, nơi chén rượu chỉ được nâng lên vừa đủ, để mời nhau sự tôn trọng, để chúc nhau một năm mạnh khỏe, an lành. Không hơn, không kém.

Đi du lịch những ngày giáp Tết, tôi nhận ra một điều thú vị, rằng đồ uống kể rất nhiều câu chuyện về nơi chốn. Một ly cà phê sữa đá nơi phố cổ, một bát rượu ngô trên cao nguyên, một ấm trà sen ven hồ… đều mang theo lịch sử, khí hậu, nếp sống của vùng đất ấy. Uống không chỉ là giải khát, mà là chạm vào văn hóa.

Có lần, tôi gặp một gia đình làm homestay ở miền núi. Họ không mời khách rượu mạnh. Họ mời nước lá rừng, nấu từ những thứ quanh nhà. Chủ nhà nói: “Khách uống được bao nhiêu thì uống. Quan trọng là ngồi với nhau.” Tết, suy cho cùng, cũng chỉ cần những cuộc ngồi cùng nhau như thế. Những ngày cận giao thừa, nhà nào cũng tất bật. Nhưng giữa những lo toan, nếu còn giữ được một khoảnh khắc ngồi xuống, rót nước cho nhau, hỏi han thật lòng, thì Tết vẫn còn nguyên ý nghĩa.

Tôi nhận ra mình thay đổi rất nhiều trong cách uống. Không còn uống để chứng tỏ, để hòa vào đám đông. Tôi uống để lắng nghe cơ thể, lắng nghe người đối diện. Uống để biết dừng đúng lúc. Có lẽ đó cũng là cách tôi học lại việc sống.

Năm cũ qua đi, mang theo không ít mệt mỏi. Những ly cà phê uống vội, những chai nước mở ra trong đêm khuya làm việc, những buổi gặp gỡ chóng vánh… Tất cả đều cần được khép lại bằng một cách uống khác – chậm hơn, tỉnh táo hơn. Tết là dịp hiếm hoi để sửa lại nhịp sống.

Đêm Giao thừa, khi pháo hoa rực lên trên màn hình tivi, nhà tôi không cụng ly. Chúng tôi rót nước ấm. Mỗi người một ngụm, không nói nhiều. Ngoài kia, năm mới bắt đầu bằng những tiếng nổ rộn ràng. Trong nhà, năm mới bắt đầu bằng sự bình yên.

Bính Ngọ 2026 đang tới. Tôi không ước những điều lớn lao. Tôi chỉ mong gia đình còn đủ người để rót nước cho nhau. Mong đất nước mình đi qua những biến động với sự tỉnh táo, nhân hậu và bền bỉ như một ấm trà được hãm vừa tay, không quá gắt, không quá nhạt.

Và mong rằng, trong năm mới, chúng ta biết uống đúng lúc, đúng chừng, đúng nghĩa. Để mỗi ly nâng lên là một lời chúc lành, không phải một áp lực. Để mỗi cuộc gặp gỡ còn đọng lại dư vị, không phải ân hận.

Bởi đôi khi, hạnh phúc không nằm ở món ăn cầu kỳ, mà nằm ở ngụm nước ấm, được uống cùng người mình thương, trong một mùa Tết đủ đầy.

Thời An