Bia là sản phẩm đồ uống gắn liền với đời sóng, văn hóa của người dân trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng. Trên thế giới có nhiều dòng bia và phong cách thưởng thức khác nhau khiến chung ta muốn tìm hiểu, nghiên cứu. Bài viết dưới dây giúp độc giả hiểu thêm và phân biệt được các sản phẩm bia (bia lon, bia chia), “bia hơi”, “bia vàng”, “bia đen”… Chúng ta cùng miêu tả những khía cạnh khác nhau của bia: cách sản xuất/bảo quản, màu sắc và phong cách bia. Đồng thời cung cấp thêm thông tin về thị trường Bia Việt Nam và các dòng bia, xu hướng tiêu dùng.
Đa dạng các dòng bia đóng lon trên thị trường
Bia là gì?
Về cơ bản, bia được tạo ra từ các nguyên liệu gồm: Malt đại mạch: cung cấp đường để lên men, tạo màu và vị malt; Hoa bia (hops): tạo vị đắng và hương thơm; Men bia: chuyển đường thành cồn và CO₂; Nước: chiếm phần lớn thể tích. Từ cùng những nguyên liệu này, nhà sản xuất có thể tạo ra rất nhiều phong cách bia: lager, pilsner, ale, IPA, stout, wheat beer... Ở Việt Nam, lager vẫn là dòng chủ đạo. Phần lớn những loại bia phổ thông quen thuộc mà người Việt uống hàng ngày đều thuộc nhóm lager hoặc các biến thể gần lager.
Bia hơi là gì?
Bia hơi là khái niệm rất đặc trưng của Việt Nam. Đây không đơn giản là “bia có ít cồn” hay “bia chưa chín”. Bia hơi thường được sản xuất với mục tiêu tiêu thụ nhanh, được chứa trong keg/thùng và phân phối tới quán. Do thời gian bảo quản tương đối ngắn và cách phục vụ trực tiếp từ keg, bia có cảm giác rất tươi, nhẹ và dễ uống. Ví dụ điển hình là Bia hơi Hà Nội của HABECO, một sản phẩm có lịch sử ở Hà Nội như một sản phẩm truyền thống của HABECO.
Đặc điểm thường gặp:
Màu vàng nhạt; Cồn thường không quá cao; Vị nhẹ, dễ uống; Độ đắng vừa phải hoặc thấp; Uống lạnh; Thường phục vụ bằng cốc; Giá bán trên mỗi cốc thường tương đối dễ tiếp cận; Gắn với mô hình quán bia hơi, bia bình dân, trước đây thường uống bia ở vỉa hè, nay là các quán bia, nhà hàng bia rộng rãi hơn, lịch sự hơn…
Vì sao bia hơi có “chất” riêng?
Bia Hơi Hà Nội – dòng bia quen thuộc với người tiêu dùng Thủ đô.
Không chỉ vì công thức bia mà còn vì cách tiêu thụ. Một cốc bia hơi lạnh + đồ nhắm + nhiều người ngồi cùng bàn tạo thành một trải nghiệm xã hội rất khác so với uống một lon bia premium ở nhà. Riêng Bia hơi Hà Nội có nhiều đổi mới hơn so với trước, bên cạnh keg Bia hơi Hà Nội 50 lít còn có keg 2 lít, keg 1 lít, chai PET 1 lít, bia hơi đóng lon. Bia Hơi Hà Nôi có câu slogan là “Bí Quyết Duy Nhất Truyền Thống Trăm Năm”, một hương vị bia hoàn hảo với những nguyên liệu tốt nhất tạo nên một hương vị bia tươi ngon, một nét đẹp văn hóa Hà Nội đã chinh phục bao thế hệ người tiêu dùng.
Bia tươi khác bia hơi như thế nào?
Đây là chỗ rất nhiều người nhầm. “Bia tươi” là khái niệm rộng hơn “bia hơi”. Có thể hiểu đơn giản: Bia tươi = draft beer/fresh beer được lấy từ keg để phục vụ trực tiếp. Bia hơi = một phân khúc/cách sản xuất và phân phối bia tươi phổ biến ở Việt Nam. Nhưng trong thực tế thương mại Việt Nam, hai thuật ngữ này đôi khi được sử dụng lẫn nhau.
Bia tươi khác bia hơi như thế nào?
Đây là chỗ rất nhiều người nhầm. “Bia tươi” là khái niệm rộng hơn “bia hơi”. Có thể hiểu đơn giản: Bia tươi = draft beer/fresh beer được lấy từ keg để phục vụ trực tiếp. Bia hơi = một phân khúc/cách sản xuất và phân phối bia tươi phổ biến ở Việt Nam. Nhưng trong thực tế thương mại Việt Nam, hai thuật ngữ này đôi khi được sử dụng lẫn nhau.
Ví dụ: Một nhà hàng có hệ thống bia keg, sử dụng bia lager cao cấp, kiểm soát nhiệt độ và CO₂ tốt, có thể gọi sản phẩm là bia tươi/draft beer.
Trong khi đó: Quán bia hơi Hà Nội → thường là dòng bia nhẹ, giá bình dân, tiêu thụ nhanh. Vì vậy không nên hiểu “bia tươi = bia hơi” trong mọi trường hợp.
So sánh nhanh
|
|
Bia hơi
|
Bia tươi
|
|
Hình thức
|
Keg/thùng
|
Keg/thùng
|
|
Phục vụ
|
Vòi bia
|
Vòi bia
|
|
Phong cách
|
Thường lager nhẹ
|
Có thể rất nhiều loại
|
|
Phân khúc
|
Chủ yếu bình dân
|
Bình dân→ cao
|
|
Bảo quản
|
Thường thời gian ngắn
|
Có thể kiểm soát nghiêm ngặt hơn
|
|
Ví dụ
|
Bia hơi Hà Nội
|
Lager, pilsner, craft beer keg...
|
Điểm quan trọng: “tươi” không đồng nghĩa với “chất lượng cao hơn”. Chất lượng phụ thuộc vào công thức, nguyên liệu, lên men, lọc, nhiệt độ, keg, đường ống và cách bảo quản.
Bia tươi được rót trực tiếp từ hệ thống vòi chiết.
Bia vàng là gì?
Bia vàng chủ yếu mô tả màu sắc, không phải một phân khúc giá. Màu vàng có thể xuất hiện ở: Lager; Pilsner; Helles; Một số wheat beer; Một số ale nhẹ Ở Việt Nam, khi người ta nói “bia vàng”, thông thường họ đang hình dung loại bia: vàng nhạt → vàng óng → trong →uống lạnh → sảng khoái. Phầnlớn bia lager phổ thông của Việt Nam nằm trong nhóm này. Ví dụ: Bia Saigon Lager; 333; Hanoi Beer; Heineken; Tiger; Budweiser; Carlsberg; nhiều dòng lager khác.
SABECO hiện có danh mục gồm Saigon Lager, Saigon Special, Saigon Chill, Saigon Gold, 333, 333 Pilsner, Saigon Export Premium và Lạc Việt. Lưu ý: “vàng” không có nghĩa là bia ngon hơn hoặc rẻ hơn; nó chỉ nói rất nhiều về màu và phong cách cảm quan.
Bia đen là gì? Bia đen là cách gọi phổ biến cho các loại bia có màu nâu sẫm đến đen. Màu đen thường đến từ malt được rang/nướng mạnh hơn. Vì vậy bia đen thường có các nốt hương như: cà phê, chocolate, caramel, bánh mì nướng, malt rang. Một số phong cách bia đen nổi tiếng trên thế giới: Stout, Porter, Schwarzbier, Dark Lager, một số Dark Ale.
Trên đây là những thông tin cơ bản về một số dòng bia hiện nay, trong các số Tạp chí tới, chúng tôi sẽ tiếp tục giới thiệu những kiến thức giúp bạn hiểu thêm về thị trường bia và các sản phẩm bia trong nước và quốc tế.
Minh Thư