Bà Nguyễn Thị Cúc - Chuyên gia thuế cao cấp, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA) phát biểu tại Hội thảo Thuế Tiêu thụ đặc biệt về Nước giải khát do VBA tổ chức năm 2025.

Bởi vậy, số thu tiền thuế từ các mặt hàng này vẫn giữ vị trí quan trọng trong tổng số thu của ngân sách nhà nước (NSNN). Riêng mặt hàng bia, tiền thuế tiêu thụ đặc biệt hàng năm bình quân là 50.000 tỷ đồng. Đi đôi với phát triển sản xuất kinh doanh, ý thức tuân thủ pháp luật trong thực hiện nghĩa vụ nộp thuế nói chung và chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) nói riêng của các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thuộc Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam ngày càng được nâng cao. Thực hiện cơ chế tự khai, tự tính, tự nộp và tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về nghĩa vụ thuế, cùng với việc áp dụng thuế điện tử, tích hợp dữ liệu của cơ quan thuế đã tạo thuận lợi trong thực hiện nghĩa vụ thuế, nâng cao tính tự giác tuân thủ của các doanh nghiệp. Các tình trạng xác định giá tính thuế tiêu thụ đặc biệt thấp hơn giá quy định của văn bản pháp quy về thuế TTĐB thông qua giao dịch mua bán giữa nhà máy và khâu kinh doanh thương mại được giảm thiểu. Nhiều đơn vị thuộc Hiệp hội đã được Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế (nay là Cục Thuế), thuế các địa phương tôn vinh, khen thưởng vì thực hiện chính sách pháp luật về thuế hàng năm như: Tổng công ty Cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (SABECO), Công ty TNHH Nhà máy Bia Heineken Việt Nam, Công ty Cổ phần Bia Hà Nội - Hồng Hà, Bia Sài Gòn Sông Hậu, Bia Sài Gòn Quảng Ngãi, Suntory PepsiCo Việt Nam.

Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam (VBA), luôn chú trọng chỉ đạo hội viên thực hiện đầy đủ, kịp thời nghĩa vụ nộp thuế vào NSNN, cũng như những nghĩa vụ tài chính khác thuộc trách nhiệm của các đơn vị thành viên.

Thực hiện chiến lược cải cách thuế đến năm 2030, tầm nhìn 2035, trong những năm gần, đây hệ thống chính sách thuế luôn được hoàn thiện nhằm phù hợp với điều kiện cụ thể của Việt Nam và thông lệ quốc tế. Trong đó, hệ thống chính sách thuế TTĐB có những sửa đổi cơ bản theo các giải pháp: “rà soát, nghiên cứu sửa đổi, bổ sung đối tượng chịu thuế TTĐB để điều tiết tiêu dùng phù hợp với sự dịch chuyển về xu hướng tiêu dùng trong xã hội và định hướng của Đảng, Nhà nước về bảo vệ sức khỏe nhân dân và bảo vệ môi trường; xây dựng lộ trình điều chỉnh tăng thuế đối với các mặt hàng thuốc lá, bia, rượu để hạn chế sản xuất, tiêu dùng và thực hiện các cam kết quốc tế; rà soát điều chỉnh mức thuế TTĐB một số mặt hàng để phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội; nghiên cứu áp dụng kết hợp giữa thuế suất theo tỷ lệ và mức thuế tuyệt đối, đối với một số hàng hóa, dịch vụ chịu thuế TTĐB ”.

Là Hiệp hội của doanh nghiệp Việt Nam và các nhà quản lý, khoa học, kỹ thuật thuộc mọi thành phần kinh tế, hoạt động trong các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh dịch vụ, chế biến bia - rượu - nước giải khát, Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam đã tích cực tham gia xây dựng, đóng góp trong quá trình xây dựng dự án Luật Thuế TTĐB với tinh thần trách nhiệm cao, sâu sát với tình hình thực tiễn của các thành viên Hiệp hội, cũng như tham khảo học tập kinh nghiệm quốc tế để vừa có thể đảm bảo song hành hai nhiệm vụ: tham gia xây dựng với chính sách điều tiết thuế theo định hướng, mục tiêu của Đảng, Nhà nước và đảm bảo lợi ích của các doanh nghiệp Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam. VBA đã ghi được dấu ấn sâu sắc trong quá trình thực hiện phản biện, góp ý hoàn thiện Dự án Luật Thuế TTĐB, thực sự đã phát huy tốt vai trò là đại diện và là cầu nối giữa doanh nghiệp ngành Đồ uống với các cơ quan quản lý nhà nước, cơ quan thuế. Những nỗ lực của VBA thể hiện cụ thể ở vấn đề khó và dễ gây mâu thuẫn nhất trong quá trình tham gia xây dựng chính sách thuế là đảm bảo hài hòa lợi ích giữa đóng góp nguồn lực cho NSNN, tạo điều kiện cho doanh nghiệp ổn định phát triển sản xuất, kinh doanh, đồng thời bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Và VBA đã đóng góp nhiều công sức, trí tuệ không chỉ của Hiệp Hội mà là sự vào cuộc của các cơ quan quản lý Nhà nước, các viện nghiên cứu, các hiệp hội, các chuyên gia... để góp phần làm được điều đó.

Cụ thể, Luật Thuế TTĐB lần này chưa áp dụng phương pháp điều tiết kết hợp giữa thuế suất theo tỷ lệ và mức thuế tuyệt đối - đối với mặt hàng rượu, bia. Chỉ mới áp dụng với sản phẩm thuốc lá. Mức thuế suất thuế TTĐB đối với sản phẩm rượu, bia vào năm 2026 - Luật số: 66/2025/QH15 có hiệu lực thi hành vẫn được giữ thuế suất 65% như năm 2025 (lùi mức tăng thuế suất một năm so với dự Luật) từ năm 2027 tăng thêm 5% và giãn thời gian điều chỉnh tăng đều mỗi năm 5% trong 5 năm; không tăng đột biến 15% ngay trong năm đầu tiên như dự thảo Luật. Những kết quả này đã góp phần giúp doanh nghiệp có thêm thời gian bố trí kế hoạch sản xuất, kinh doanh và giá bán, giúp giảm thiểu khó khăn trong thực thi. Riêng nước giải khát theo Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) có hàm lượng đường trên 5g/100mL, được lùi thời gian áp dụng từ 01/01/2027 là 8% và theo lộ trình với thuế suất 10% từ 01/01/2028. Việc tăng thuế TTĐB theo lộ trình nêu trên đã góp phần hài hòa lợi ích của cả 3 bên: Nhà nước, doanh nghiệp, người dân. Những đóng góp của VBA được cộng đồng các nhà sản xuất, thương mại, dịch vụ ăn uống … ghi nhận và đánh giá cao.

Nhiệm kỳ tới 2026 - 2030, các doanh nghiệp kinh doanh rượu, bia, nước giải khát có những thuận lợi trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước và kinh tế số, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức khó khăn, trong đó có cả yếu tố trong nước liên quan đến ngành đồ uống: như lộ trình tăng thuế, các chính sách liên quan nhằm bảo vệ môi trường, sức khỏe cộng đồng, an toàn giao thông... và cả những biến động khó lường, các xung đột lợi ích, chiến tranh đang bùng nổ trên thế giới. Trong khi đó yêu cầu phát triển, tăng trưởng kinh tế đã được Hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa 14 xác định: kiên trì mục tiêu tăng trưởng hai con số từ 10%/năm cho giai đoạn 2026-2030; đến năm 2030 đưa Việt Nam trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, thuộc nhóm 30 nền kinh tế có quy mô GDP lớn nhất thế giới, đồng thời nâng cao vị thế, uy tín quốc tế.

Trong điều kiện doanh nghiệp sản xuất rượu bia, đồ uống có cồn ở Việt Nam chịu quản lý ngày càng chặt chẽ theo các mục đích trên, để đảm bảo chất lượng sản phẩm, ổn định và từng bước phát triển ngành hàng vừa thực hiện đúng nghĩa vụ nộp thuế cho NSNN, doanh nghiệp cần chuẩn bị tốt tâm thế thích ứng, vượt qua khó khăn, tận dụng cơ hội để tiếp tục nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng chung của đất nước. Theo đó cần tập trung vào các nhóm giải pháp trong sản xuất, kinh doanh cũng như thực hiện nghĩa vụ thuế.

Thứ nhất, trong sản xuất, kinh doanh: Đảm bảo chất lượng sản phẩm trên cơ sở tuân thủ tiêu chuẩn và an toàn thực phẩm; xây dựng thương hiệu gắn với trách nhiệm xã hội, cộng đồng. Theo công thức: đảm bảo chất lượng = tiêu chuẩn + công nghệ + minh bạch.

Đề xuất và phối hợp với các cơ quan quản lý chức năng tăng cường các biện pháp ngăn chặn và xử lý rượu, bia nhập lậu; quản lý chất lượng, quản lý thu thuế TTĐB đầy đủ đối với rượu dân tự nấu. Việc quản lý nguồn rượu nhập lậu, “rượu nút lá chuối”, “bia cỏ” không chỉ chống thất thu thuế, bảo vệ sức khỏe nhân dân thông qua giảm thiểu ngộ độc rượu rởm bởi ethanol hoặc nguy hiểm hơn là rượu chứa methanol- cồn công nghiệp mà còn giúp các doanh nghiệp sản xuất rượu, bia chính thống, uy tín, đảm bảo chất lượng phát triển bền vững.

Bên cạnh đó các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh cần tiếp tục phát huy nâng cao tính tuân thủ trong thực hiện đúng nghĩa vụ với NSNN trong đó có thuế tiêu thụ đặc biệt.

Tính đúng, nộp thuế đúng, đủ và kịp thời các nghĩa vụ thuế phát sinh theo quy định

Lưu ý trong kê khai xác định giá tính thuế TTĐB, tránh tình trạng tránh thuế qua kê khai giá lằm căn cứ tính thuế thấp hơn giá quy định; kê khai nộp thuế định đúng thời điểm, tránh các rủi ro trong quá trình thực hiện.

Nguyễn Thị Cúc - Chuyên gia thuế cao cấp, Chủ tịch Hội Tư vấn Thuế Việt Nam (VTCA)