Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường dự kiến được Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2. Ngày 3/11/2026, Cục Môi trường đã tổ chức cuộc họp lấy ý kiến các bên liên quan, tập trung vào trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm xử lý chất thải của nhà sản xuất, nhập khẩu.

VBA đánh giá cao nỗ lực và sự cầu thị của Cơ quan soạn thảo trong quá trình xây dựng, hoàn thiện Dự thảo, đặc biệt là các quy định thúc đẩy EPR, tăng cường sử dụng vật liệu tái chế và phát triển kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam. Hiệp hội ủng hộ định hướng chính sách này, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ môi trường, tính khả thi trong triển khai và động lực đầu tư của doanh nghiệp vào các giải pháp sản xuất, tiêu dùng bền vững.

Cần có lộ trình phù hợp với điều kiện thực tiễn

Đối với quy định về tỷ lệ vật liệu tái chế tối thiểu trong bao bì nhựa và bao bì giấy từ năm 2030, VBA cho rằng đây là chính sách có ý nghĩa trong thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và phát triển ngành công nghiệp tái chế trong nước. Tuy nhiên, việc triển khai cần có lộ trình phù hợp với năng lực cung ứng vật liệu tái chế, hạ tầng thu gom, tái chế và các yêu cầu về an toàn sản phẩm, đặc biệt đối với bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, đồ uống.

Đặc biệt, với bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, đồ uống, Hiệp hội kiến nghị trước mắt chưa áp dụng tỷ lệ vật liệu tái chế bắt buộc khi chưa có đầy đủ tiêu chuẩn, quy chuẩn và cơ chế kiểm soát an toàn tương ứng. Theo VBA, chỉ nên áp dụng trước đối với những nhóm bao bì đã có điều kiện kỹ thuật và thị trường phù hợp.

Bên cạnh đó, Hiệp hội đề nghị quy định tỷ lệ vật liệu tái chế tối thiểu được tính trên tổng khối lượng bao bì, sản phẩm đưa ra thị trường trong kỳ báo cáo, thay vì tính trên từng đơn vị bao bì, sản phẩm. Cách tính này sẽ tạo sự linh hoạt trong tổ chức sản xuất và thực hiện nghĩa vụ của doanh nghiệp, đồng thời vẫn bảo đảm mục tiêu bảo vệ môi trường.

Một kiến nghị đáng chú ý khác là khôi phục cơ chế cho phép doanh nghiệp khấu trừ khối lượng vật liệu tái chế do đơn vị tái chế tại Việt Nam cung cấp khi xác định trách nhiệm tái chế EPR, theo nội dung từng được đề xuất tại Dự thảo trình Quốc hội ngày 17/9/2026.

Theo VBA, hiện giá thành vật liệu tái chế cao hơn khoảng 30% so với vật liệu nguyên sinh, làm hạn chế động lực chuyển đổi của doanh nghiệp. Vì vậy, việc cho phép khấu trừ khối lượng vật liệu tái chế trong bao bì khi xác định nghĩa vụ EPR sẽ tạo lợi ích trực tiếp cho các nhà sản xuất, nhập khẩu chủ động sử dụng vật liệu tái chế.

Hiệp hội nhận định, cơ chế này không chỉ khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi mà còn góp phần tạo đầu ra cho ngành tái chế trong nước, thúc đẩy đầu tư vào hoạt động thu gom và tái chế. Đây là giải pháp kết hợp giữa khuyến khích và nghĩa vụ, hướng tới phát triển kinh tế tuần hoàn bền vững.

Bổ sung giải pháp cho bao bì khó tái chế, thúc đẩy tuần hoàn nước

Đối với bao bì nhựa mềm đa lớp, VBA đề xuất bổ sung giải pháp đồng xử lý trong lò nung xi măng vào Phụ lục XI của Dự thảo. Hiệp hội cho biết, loại bao bì này hiện gặp nhiều khó khăn trong thu gom và tái chế do cấu trúc vật liệu phức tạp, giá trị thu hồi thấp và thiếu thị trường đầu ra.

Trong điều kiện năng lực tái chế còn hạn chế, việc chỉ cho phép tái chế thành hạt nhựa hoặc sản phẩm cụ thể có thể gây khó khăn cho doanh nghiệp khi thực hiện nghĩa vụ EPR. Theo kiến nghị của VBA, đồng xử lý trong lò nung xi măng, nếu đáp ứng các yêu cầu kỹ thuật và môi trường, có thể tận dụng nguồn chất thải khó tái chế, thay thế một phần nhiên liệu hóa thạch và hạn chế chôn lấp. Hiệp hội cũng dẫn đề xuất của Hiệp hội Xi măng Việt Nam về việc cho phép áp dụng giải pháp này đối với bao bì đa vật liệu mềm.

Ngoài các nội dung về bao bì và EPR, VBA kiến nghị sửa đổi khoản 6 Điều 109 của Dự thảo liên quan đến tái sử dụng nước thải sau xử lý để tưới cây. Theo Hiệp hội, quy định hiện hành chưa có tiêu chí hoặc cơ sở kỹ thuật đủ rõ ràng để xác định chất lượng nước thải phù hợp cho mục đích tái sử dụng, khiến doanh nghiệp gặp khó khăn khi triển khai trên thực tế, ngay cả khi đã xây dựng phương án và đưa vào hồ sơ môi trường.

VBA đề xuất xác định nước thải sau xử lý đạt Cột A của quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về nước thải tương ứng là điều kiện để áp dụng cơ chế thủ tục đơn giản hóa. Theo đó, doanh nghiệp chỉ cần gửi văn bản thông báo cho cơ quan chuyên môn về bảo vệ môi trường cấp tỉnh trước khi thực hiện, kèm phương án tái sử dụng cụ thể về địa điểm, diện tích, số lượng cây, thời gian và tần suất tưới; không phải thực hiện thủ tục điều chỉnh báo cáo đánh giá tác động môi trường, giấy phép môi trường hoặc đăng ký môi trường.

Hiệp hội cho rằng, cơ chế này vừa giúp doanh nghiệp chủ động tái sử dụng nguồn nước đã qua xử lý đạt chất lượng cao, vừa bảo đảm cơ quan quản lý có thông tin để theo dõi, giám sát, đồng thời giảm thời gian và chi phí tuân thủ. Về lâu dài, VBA kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu xây dựng quy chuẩn hoặc hướng dẫn kỹ thuật riêng về tái sử dụng nước thải cho mục đích tưới cây, quy định rõ yêu cầu chất lượng nước và điều kiện áp dụng.

Thông qua các kiến nghị lần này, VBA tiếp tục thể hiện vai trò đại diện cộng đồng doanh nghiệp ngành Đồ uống trong tham gia xây dựng, góp ý và hoàn thiện chính sách. Các đề xuất hướng tới việc cụ thể hóa mục tiêu bảo vệ môi trường bằng những quy định có tính khả thi, minh bạch, phù hợp với điều kiện sản xuất, kinh doanh, qua đó khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, sử dụng hiệu quả tài nguyên và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

Chi tiết: TẠI ĐÂY

Kim Anh