Sáng 25/6, tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị "Thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số". Tới dự và chỉ đạo Hội nghị có đồng chí Phạm Gia Túc - Uỷ viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ. Cùng dự Hội nghị có đồng chí Lê Mạnh Hùng - Uỷ viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Công Thương, lãnh đạo, đại diện các bộ ngành, trung ương, tỉnh, thành phố, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp...

Ngành Công Thương nỗ lực vì mục tiêu tăng trưởng hai con số

Hội nghị được tổ chức trong bối cảnh Chính phủ đang quyết liệt triển khai các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số theo tinh thần Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số, cùng các nghị quyết, chỉ đạo của Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội năm 2026.

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Công Thương Phan Thị Thắng nhấn mạnh, xuất khẩu tiếp tục là một trong những động lực tăng trưởng chủ yếu của nền kinh tế, góp phần thúc đẩy sản xuất, tạo việc làm, ổn định kinh tế vĩ mô và nâng cao vị thế của đất nước trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Trong những năm qua, mặc dù phải đối mặt với nhiều biến động phức tạp của tình hình kinh tế thế giới, xu hướng bảo hộ thương mại gia tăng, xung đột địa chính trị, biến động tỷ giá và chi phí logistics; cùng với việc nhiều thị trường ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và phát triển bền vững, hoạt động xuất khẩu của nước ta vẫn duy trì được đà tăng trưởng tích cực. Kết quả này có được nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các đồng chí Phó Thủ tướng Chính phủ; sự vào cuộc chủ động của các bộ, ngành, địa phương trong việc khơi thông thị trường, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp; cùng với nỗ lực, tinh thần đổi mới sáng tạo và khả năng thích ứng cao của cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tham dự Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số. Ảnh Báo Công Thương

Trong nửa đầu năm 2026, Bộ Công Thương cũng đã tích cực, chủ động tổ chức các hội thảo, toạ đàm về định hướng, giải pháp thúc đẩy xuất khẩu; kịp thời theo dõi và khuyến nghị các cơ quan liên quan, cộng đồng doanh nghiệp trước biến động địa chính trị, thay đổi chính sách của các thị trường nhập khẩu; và liên tục theo dõi diễn biến thị trường quốc tế, cũng như tình hình sản xuất nội địa để xây dựng các giải pháp phù hợp.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì hội nghị cùng lãnh đạo Bộ Công Thương. Ảnh Báo Công Thương

"Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao trong giai đoạn tới, đặc biệt là mục tiêu tăng trưởng hai con số theo định hướng của Đảng và Chính phủ, chúng ta cần một động lực mạnh mẽ hơn từ khu vực sản xuất và xuất khẩu. Điều đó đòi hỏi sự đổi mới tư duy, cách tiếp cận và hành động quyết liệt hơn từ các cơ quan quản lý nhà nước, các địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp", Thứ trưởng Phan Thị Thắng nêu rõ.

Bà Phan Thị Thắng - Thứ trưởng Bộ Công Thương phát biểu khai mạc Hội nghị. Ảnh Báo Công Thương

Theo Bộ Công Thương, đến ngày 15/6/2026, kim ngạch xuất khẩu đạt 239,9 tỷ USD, tăng 21,4% so với cùng kỳ năm 2025. Nhóm công nghiệp chế biến tiếp tục giữ vai trò chủ lực với các mặt hàng điện tử, máy vi tính, linh kiện, điện thoại và giày dép. Trong lĩnh vực nông, lâm, thủy sản, nhiều mặt hàng như thủy sản, rau quả duy trì tăng trưởng tích cực, từng bước chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu sang chế biến sâu, nâng cao giá trị gia tăng.

Đại diện các đơn vị thuộc Bộ Công Thương tham dự hội nghị. Ảnh Báo Công Thương

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, chủ nghĩa bảo hộ thương mại gia tăng, chi phí logistics tăng cao cùng các yêu cầu ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn kỹ thuật, môi trường và phát triển bền vững, hoạt động xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực.

Tuy nhiên, nhiều thách thức vẫn hiện hữu. Cán cân thương mại đã chuyển từ xuất siêu sang nhập siêu; khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ đóng góp khoảng 20% tổng kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực FDI chiếm gần 80%. Giá trị gia tăng nội địa trong nhiều ngành xuất khẩu còn thấp; doanh nghiệp vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu và đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ các rào cản thương mại, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát thải carbon và phát triển bền vững.

Các hiệp hội kiến nghị tháo gỡ điểm nghẽn về thủ tục, logistics và phòng vệ thương mại

Tại hội nghị, các hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp cho rằng để duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu trong giai đoạn tới, cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ, nâng cấp hạ tầng số phục vụ thuế, hải quan và thương mại điện tử xuyên biên giới, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc trong kiểm tra chuyên ngành, thông quan, lưu kho và lưu bãi hàng hóa.

Nhiều ý kiến bày tỏ quan ngại trước xu hướng gia tăng các rào cản thương mại, biện pháp phòng vệ thương mại và yêu cầu kỹ thuật tại các thị trường xuất khẩu lớn. Các hiệp hội đề nghị tăng cường công tác dự báo, cảnh báo sớm về thay đổi chính sách nhập khẩu, hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ các quy định về xuất xứ hàng hóa, sở hữu trí tuệ, lao động, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng nhằm hạn chế nguy cơ bị điều tra chống lẩn tránh thuế hoặc gian lận xuất xứ.

Các hiệp hội cũng cho rằng chuyển đổi xanh đang trở thành yêu cầu ngày càng quan trọng đối với hàng hóa xuất khẩu. Do đó cần có cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư công nghệ sạch, giảm phát thải, đáp ứng các tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị), Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM), quy định chống phá rừng và các yêu cầu phát triển bền vững tại các thị trường nhập khẩu lớn.

Thứ trưởng Phan Thị Thắng thông tin, để chuẩn bị cho hội nghị, Bộ Công Thương đã làm việc trực tiếp với các hiệp hội ngành hàng để nắm bắt tình hình hoạt động, khó khăn, vướng mắc cần tháo gỡ; và làm việc với Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường về công tác phối hợp và các vấn đề trọng tâm cần thực hiện trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Tại các buổi làm việc, các bên đã tập trung trao đổi về tình hình thị trường xuất khẩu, các yêu cầu mới của đối tác nhập khẩu liên quan đến tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững; những khó khăn về chi phí logistics, thủ tục hành chính, thuế, hải quan, tiếp cận tín dụng, cũng như các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho các ngành hàng xuất khẩu chủ lực. Đồng thời, xây dựng cơ chế phối hợp giữa các Bộ, ngành, nghiên cứu thành lập Tổ công tác giữa Bộ Công Thương, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường để phối hợp quản lý và điều phối xuất nhập khẩu; để cùng trao đổi thông tin, phân tích, xây dựng giải pháp quản trị xuất nhập khẩu và kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc của cộng đồng doanh nghiệp, hỗ trợ phát triển hoạt động kinh doanh mang lại hiệu quả kinh tế.

Thứ trưởng Phan Thị Thắng bày tỏ, hiện nay, Chính phủ đang quyết liệt triển khai các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số theo tinh thần Kết luận số 18-KL/TW ngày 2/4/2026 của Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026 - 2030 gắn với thực hiện mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số. "Thông qua hội nghị hôm nay, chúng tôi hy vọng sẽ được nghe thêm nhiều ý kiến từ thực tiễn, thống nhất các giải pháp hành động và tạo sự đồng thuận cao giữa cơ quan quản lý nhà nước, địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu hai con số trong thời gian tới", Thứ trưởng Phan Thị Thắng nhấn mạnh.

Với yêu cầu trên, Thứ trưởng Phan Thị Thắng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận một số nội dung trọng tâm:

Thứ nhất, rà soát, đánh giá tình hình xuất khẩu các ngành hàng; xu hướng tiêu dùng, các rào cản kỹ thuật, tiêu chuẩn xanh và nhận diện những khó khăn, thách thức đối với doanh nghiệp để kịp thời đề xuất giải pháp ứng phó phù hợp.

Thứ hai, nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị gia tăng của hàng hóa xuất khẩu thông qua đổi mới công nghệ, chuyển đổi số, thúc đẩy chế biến sâu, xây dựng thương hiệu; đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ khó khăn trong sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu.

Thứ ba, mở rộng và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng hiệu quả các FTA thế hệ mới; tăng cường xúc tiến thương mại, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận tín dụng, logistics và xây dựng hệ sinh thái xuất khẩu hiện đại, xanh, bền vững.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng giải đáp kiến nghị của các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp tại hội nghị.

Ảnh Báo Công Thương

"Mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu ở mức hai con số là nhiệm vụ đầy thách thức nhưng hoàn toàn có cơ sở để thực hiện nếu chúng ta quản trị tốt hoạt động xuất nhập khẩu, cùng với việc phát huy tinh thần đoàn kết, đổi mới sáng tạo, tận dụng tốt các cơ hội từ hội nhập kinh tế quốc tế và chủ động thích ứng với những thay đổi của thị trường toàn cầu. Tôi tin tưởng rằng, với sự tham gia trách nhiệm, tâm huyết của các đại biểu, Hội nghị hôm nay sẽ đưa ra nhiều đề xuất thiết thực, khả thi, góp phần xây dựng các giải pháp hiệu quả để thúc đẩy xuất khẩu, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng nhanh và bền vững của đất nước trong thời gian tới", Thứ trưởng Phan Thị Thắng bày tỏ.

Tại hội nghị, Bộ Công Thương sẽ báo cáo tổng quan tình hình xuất khẩu 5 tháng đầu năm 2026, đánh giá các yếu tố tác động trong thời gian tới, đồng thời đề xuất các nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy tăng trưởng xuất khẩu trong những tháng cuối năm.

Các đại biểu tham dự hội nghị cũng tập trung thảo luận, đánh giá những thuận lợi, khó khăn của từng ngành hàng, từng thị trường; chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu; đồng thời đề xuất nhiều giải pháp nhằm phát triển thị trường, đa dạng hóa thị trường và mặt hàng xuất khẩu, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA), đẩy mạnh xúc tiến thương mại, phát triển logistics và nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn, quy định mới của thị trường nhập khẩu.

Ý kiến của các tỉnh, thành phố về mở rộng thị trường xuất khẩu

Tại hội nghị, lãnh đạo UBND thành phố Hà Nội cho biết, mặc dù xuất khẩu 6 tháng đầu năm duy trì đà tăng trưởng tích cực, việc hoàn thành mục tiêu kim ngạch xuất khẩu khoảng 23 tỷ USD trong năm 2026 vẫn đối mặt nhiều thách thức trong bối cảnh doanh nghiệp còn khó khăn trong phục hồi sản xuất và mở rộng thị trường.

Để thúc đẩy xuất khẩu, TP. Hà Nội tập trung đổi mới hoạt động xúc tiến thương mại theo hướng chuyên sâu, nâng cao năng lực dự báo và cảnh báo sớm thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời đẩy mạnh phát triển thương mại điện tử, logistics và liên kết vùng.

Là trung tâm công nghiệp, cảng biển và logistics lớn của miền Bắc, TP. Hải Phòng đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 52 tỷ USD trong năm 2026. Lãnh đạo TP. Hải Phòng cho biết sẽ tập trung đầu tư hạ tầng cảng biển và giao thông kết nối, giảm chi phí logistics thông qua chuyển đổi số, hỗ trợ doanh nghiệp tận dụng hiệu quả các FTA và đáp ứng các tiêu chuẩn mới về truy xuất nguồn gốc, ESG, CBAM và phát triển bền vững.

Từ thực tiễn địa phương, TP. Hải Phòng kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành tiếp tục đẩy mạnh đàm phán mở cửa thị trường, tăng cường cảnh báo sớm các vụ việc phòng vệ thương mại và nghiên cứu cơ chế đặc thù phát triển các trung tâm logistics quy mô lớn, logistics xanh và logistics số nhằm phát huy vai trò đầu mối xuất nhập khẩu của thành phố.

Đối với tỉnh Phú Thọ, địa phương xác định xuất khẩu tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng, với định hướng ưu tiên thu hút các dự án công nghệ cao, phát triển công nghiệp hỗ trợ, tăng cường liên kết với các tập đoàn lớn để thúc đẩy chuyển giao công nghệ và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa trong sản xuất.

Tỉnh kiến nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển công nghiệp hỗ trợ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và nâng cao năng lực phòng vệ thương mại cho doanh nghiệp; đồng thời tăng cường công tác dự báo, cảnh báo sớm các biến động thị trường và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng.

Trong khi đó, TP. Cần Thơ đặt mục tiêu trở thành trung tâm chế biến, logistics và xuất khẩu của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Thành phố đang tập trung phát triển các trung tâm logistics, khu công nghiệp thế hệ mới, trung tâm giao dịch nông sản, thủy sản và hệ thống kiểm định, kiểm dịch phục vụ xuất khẩu.

TP. Cần Thơ kiến nghị hỗ trợ hình thành trung tâm logistics xuất khẩu cấp vùng gắn với kho lạnh, kiểm nghiệm, kiểm dịch và vận tải đa phương thức; đồng thời đề xuất các cơ chế tín dụng ưu đãi cho doanh nghiệp đầu tư vào chế biến sâu, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và tự động hóa nhằm nâng cao giá trị gia tăng của hàng hóa xuất khẩu.

Nhận diện các rủi ro đối với xuất khẩu và tập trung xử lý

Trao đổi tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, Bộ Công Thương đã phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát tình hình xuất nhập khẩu 6 tháng đầu năm, đồng thời xây dựng các giải pháp điều hành nhằm phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế và ổn định kinh tế vĩ mô trong thời gian tới.

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, hoạt động xuất nhập khẩu hiện đối mặt với 4 rủi ro lớn: Độ mở nền kinh tế quá cao; phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu, máy móc; tập trung vào một số thị trường xuất khẩu chủ lực; và chưa làm chủ được chuỗi logistics, vận tải quốc tế.

Về các kiến nghị liên quan đến cải cách thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ, Bộ trưởng cho biết Bộ Công Thương đã cắt giảm 367/658 điều kiện kinh doanh, tương đương hơn 55%; đồng thời bãi bỏ 111 thủ tục hành chính và đơn giản hóa 177 thủ tục khác. Trong thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục rà soát, lắng nghe ý kiến doanh nghiệp và hiệp hội để đơn giản hóa hơn nữa các quy định, góp phần giảm chi phí và tạo thuận lợi cho hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Để nâng cao hiệu quả khai thác các FTA, Bộ Công Thương đã đưa vào vận hành nền tảng số quản lý và phát triển thị trường nước ngoài, tích hợp thông tin về các FTA, cơ hội mở cửa thị trường, quy định xuất nhập khẩu và dữ liệu từ hệ thống thương vụ Việt Nam ở nước ngoài. Bộ sẽ tiếp tục nâng cấp nền tảng này, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hỗ trợ doanh nghiệp tra cứu thông tin, kết nối giao thương và tiếp cận thị trường hiệu quả hơn.

Liên quan đến các kiến nghị về phòng vệ thương mại và cảnh báo sớm, Bộ Công Thương đang xây dựng hệ thống dữ liệu và cảnh báo sớm về các vụ việc phòng vệ thương mại, đồng thời nghiên cứu xây dựng Luật Phòng vệ thương mại riêng, tách khỏi Luật Quản lý ngoại thương nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ quyền lợi doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh các vụ điều tra thương mại ngày càng gia tăng.

Đối với các ngành hàng xuất khẩu chủ lực như thủy sản, lúa gạo, thép, điện tử, dệt may và da giày, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành liên quan tháo gỡ khó khăn về thị trường, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và tăng cường tính tự chủ của chuỗi cung ứng trong nước.

Về logistics, Bộ sẽ phối hợp thúc đẩy phát triển hạ tầng logistics, tận dụng hiệu quả hệ thống cảng biển, nghiên cứu phát triển đội tàu vận tải biển quốc tế của Việt Nam nhằm giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết thêm Bộ đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ tăng trưởng và ứng phó với các rủi ro thương mại.

Theo đó, Bộ tiếp tục thực hiện các chính sách gia hạn, điều chỉnh thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân, tiền thuê đất và điều hành linh hoạt các sắc thuế liên quan đến xăng dầu, nhiên liệu bay nhằm giảm áp lực chi phí cho doanh nghiệp.

Bộ Tài chính cũng phối hợp chặt chẽ với Ngân hàng Nhà nước theo dõi diễn biến cán cân thanh toán quốc tế, tỷ giá và dòng ngoại tệ, đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại theo từng ngành hàng.

Đối với ngành dệt may, da giày, Bộ sẽ mở rộng diện doanh nghiệp được hưởng cơ chế ưu tiên về thuế và hải quan; cải cách thủ tục gia công và nhập khẩu nguyên liệu nhằm tạo thuận lợi hơn cho hoạt động sản xuất, xuất khẩu.

Lấy thị trường làm trung tâm, ưu tiên các ngành hàng xuất khẩu chủ lực

Kết luận hội nghị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh mục tiêu tăng trưởng 2 con số giai đoạn 2026-2030 đã được xác định trong các nghị quyết của Đảng, Quốc hội và Bộ Chính trị. Trong đó, tăng trưởng xuất nhập khẩu là một trong những động lực quan trọng để thực hiện mục tiêu này.

Phó Thủ tướng Thường trực ghi nhận và biểu dương những nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội ngành hàng, địa phương và các bộ, ngành trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước còn nhiều khó khăn, thách thức. Nhờ sự chung sức, đồng lòng của các chủ thể trong nền kinh tế, hoạt động xuất nhập khẩu tiếp tục duy trì đà tăng trưởng, đóng góp tích cực vào phát triển kinh tế, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, cải cách thể chế tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm nhằm tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi hơn cho doanh nghiệp. Việc hoàn thiện thể chế phải đáp ứng yêu cầu thực tiễn phát triển, phù hợp với các cam kết quốc tế, đồng thời bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Phó Thủ tướng Thường trực cho biết Chính phủ đang triển khai quyết liệt chương trình cải cách hành chính theo hướng cắt giảm khoảng 50% thủ tục hành chính và 50% chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Các bộ, ngành cần chủ động rà soát, sửa đổi ngay những quy định không còn phù hợp với thực tiễn, phản ứng chính sách nhanh hơn để kịp thời tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu đổi mới tư duy phát triển xuất khẩu theo hướng lấy nhu cầu thị trường làm trung tâm, bám sát tín hiệu thị trường để định hướng sản xuất, phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường tiêu thụ; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, tận dụng hiệu quả mạng lưới cơ quan đại diện và thương vụ Việt Nam ở nước ngoài để mở rộng thị trường xuất khẩu.

Đánh giá tình hình xuất nhập khẩu thời gian qua, Phó Thủ tướng Thường trực lưu ý mặc dù xuất khẩu tăng trưởng tích cực nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần được phân tích, đánh giá kỹ lưỡng. Cán cân thương mại đã chuyển sang nhập siêu, một số ngành xuất khẩu chủ lực chưa đạt mức tăng trưởng như kỳ vọng. Việc nhập khẩu nguyên liệu, máy móc cần được theo dõi sát để đánh giá hiệu quả sử dụng trong sản xuất, từ đó xây dựng các giải pháp điều hành phù hợp hơn nhằm nâng cao hiệu quả xuất khẩu và bảo đảm tăng trưởng bền vững.

Nhấn mạnh vai trò của sản xuất trong nước, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng xuất khẩu chỉ có thể phát triển bền vững khi dựa trên năng lực sản xuất thực chất của nền kinh tế. Hiện khu vực FDI vẫn chiếm gần 80% kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực doanh nghiệp trong nước chỉ chiếm khoảng 20%. Vì vậy, cần có giải pháp mạnh mẽ để phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỉ lệ nội địa hóa, gia tăng giá trị gia tăng trong nước và từng bước nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu tập trung hỗ trợ các doanh nghiệp và ngành hàng xuất khẩu chủ lực có kim ngạch lớn, giá trị gia tăng cao và tạo thặng dư thương mại lớn cho nền kinh tế. Bên cạnh việc phát triển các ngành hàng mới, thị trường mới, cần có cơ chế thuận lợi hơn để hỗ trợ các doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực mở rộng sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và giữ vững thị phần tại các thị trường trọng điểm.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc phát biểu kết luận Hội nghị. Ảnh Báo Công Thương

Cùng với đó, cần tiếp tục đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường lớn; mở rộng khai thác các thị trường còn nhiều tiềm năng như châu Phi, Trung Đông, Mỹ Latin, thị trường Halal và các thị trường mới từ các hiệp định thương mại tự do đang được đàm phán.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh việc thúc đẩy xuất khẩu không phải nhiệm vụ riêng của Bộ Công Thương hay bất kỳ cơ quan, địa phương nào mà là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp, các hiệp hội ngành hàng và các địa phương.

Tăng cường cảnh báo sớm, cải cách thủ tục và ứng dụng công nghệ

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu phát huy hiệu quả công tác xúc tiến thương mại, dự báo thị trường, cảnh báo sớm và hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó với các vụ việc phòng vệ thương mại. Đặc biệt, cần nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống cơ quan đại diện và thương vụ Việt Nam ở nước ngoài; tăng cường năng lực thu thập thông tin, dự báo, cảnh báo sớm các biến động thị trường, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số để hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường và xử lý kịp thời các rủi ro phát sinh.

Phó Thủ tướng Thường trực cũng đề nghị đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, thương mại điện tử và truy xuất nguồn gốc điện tử nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.

Theo đó, Bộ Công Thương tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp khai thác hiệu quả các FTA, mở rộng thị trường mới và phát triển công nghiệp hỗ trợ; đồng thời đẩy nhanh đàm phán các hiệp định thương mại với các thị trường tiềm năng.

Bộ Công Thương cũng được giao phối hợp với các bộ, ngành liên quan xử lý hiệu quả các vấn đề thương mại với Hoa Kỳ, góp phần bảo vệ lợi ích chính đáng của doanh nghiệp và hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế; nghiên cứu, hoàn thiện các cơ chế phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao tỉ lệ nội địa hóa, phát triển sản xuất trong nước và xây dựng định hướng phát triển xuất khẩu gắn với mục tiêu nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Bộ Tài chính tiếp tục rà soát, hoàn thiện chính sách thuế, hoàn thuế, hải quan; hiện đại hóa quy trình thủ tục hải quan, đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính. Đồng thời, tăng cường kiểm soát gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp, vi phạm sở hữu trí tuệ nhằm bảo vệ uy tín hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cần rà soát, xác định các ngành hàng nông, lâm, thủy sản xuất khẩu chủ lực; xây dựng vùng nguyên liệu tập trung quy mô lớn; nâng cao chất lượng sản phẩm và tăng cường chế biến sâu để đáp ứng tốt hơn yêu cầu thị trường.

Ngân hàng Nhà nước điều hành tỷ giá chủ động, linh hoạt, hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ xuất khẩu và ổn định kinh tế vĩ mô; đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp tiếp cận vốn tín dụng phục vụ sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu.

Bộ Xây dựng nghiên cứu phát triển hệ thống hạ tầng logistics đồng bộ, bao gồm kho bãi, kho lạnh, trung tâm logistics và hạ tầng vận tải; tăng cường kết nối quy hoạch nhằm giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa xuất khẩu.

Các bộ, ngành liên quan tiếp tục rà soát, loại bỏ các rào cản pháp lý, đẩy nhanh tiến độ xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, tăng cường áp dụng quản lý rủi ro và hạn chế tình trạng thanh tra, kiểm tra chồng chéo.

Địa phương, hiệp hội và doanh nghiệp phải chủ động hơn

Phó Thủ tướng Thường trực đề nghị các địa phương chủ động nắm bắt, giải quyết thực chất các khó khăn của doanh nghiệp; tổ chức triển khai hiệu quả các quy hoạch, thu hút đầu tư vào khu công nghiệp, khu kinh tế và các lĩnh vực công nghệ cao, tạo giá trị gia tăng lớn.

VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp cần tiếp tục làm đầu mối tập hợp, phản ánh kịp thời những khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp để các cơ quan có thẩm quyền xử lý.

Nhấn mạnh doanh nghiệp là chủ thể trung tâm của hoạt động xuất khẩu, Phó Thủ tướng Thường trực giao nhiệm vụ cho các tập đoàn, tổng công ty và cộng đồng doanh nghiệp chủ động nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng khoa học công nghệ, tăng năng suất lao động, mở rộng quy mô và nâng cao sức cạnh tranh để đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Phó Thủ tướng Thường trực tin tưởng rằng với sự đồng lòng của các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp, Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu, góp phần thực hiện thành công các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới.

Một số kiến nghị của ngành Đồ uống Việt Nam

Do thời gian có hạn mặc dù đã chuẩn bị bài phát biểu nhưng đại diện Hiệp hội Bia - Rượu - Nước giải khát Việt Nam không có điều kiện trình bày ý kiến tại Hội nghị. Theo đại diện VBA, ngành Đồ uống với trên 90% là phục vụ tiêu dùng trong nước với các sản phẩm chủ lực như bia, rượu, nước giải khát, là một ngành kinh tế - kỹ thuật, trải qua hàng trăm năm hình thành và phát triển, đã và đang đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, đặc biệt đóng góp ở địa phương. Theo thống kê, trong những năm gần đây, mỗi năm ngành Đồ uống Việt Nam đóng góp trên 60 nghìn tỷ đồng, chiếm gần 3,2% tổng thu ngân sách nhà nước thông qua các hoạt động sản xuất, kinh doanh, chiến lược xúc tiến thương mại và thị trường quốc tế. Những đóng góp này không chỉ thể hiện vai trò quan trọng của ngành đối với sự phát triển kinh tế của đất nước mà còn phản ánh mối tương quan của ngành trong tổng thể phát triển chung của xã hội (liên quan tới hơn 20 ngành khác), tạo ra việc làm trực tiếp và gián tiếp cho hàng triệu lao động, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu, du lịch, vận tải v.v.

Trong bối cảnh hiện nay, sức khỏe của các doanh nghiệp mặc dù được hỗ trợ bằng nhiều giải pháp, có cải thiện nhưng vẫn còn chưa bền vững. Đó là những khó khăn chung của cộng đồng nghiệp, trong đó có ngành đồ uống. Riêng ngành đồ uống còn chịu thêm những khó khăn đặc thù của ngành như các chính sách hạn chế đồ uống có cồn, có đường, thuế tiêu thụ đặc ở mức cao và sẽ tiếp tục gia tăng trong các năm tiếp theo từ 2027-2031, Nghị định 100/168 về xử phạt nồng độ cồn khi tham gia giao thông, ngành không được hưởng các chính sách ưu đãi về giảm thuế GTGT 2% như các ngành hàng khác, chi phí nguyên liệu sản xuất, logistics của ngành tăng cao do các tác động bởi xung đột ở một số nơi trên thế giới.

Theo ghi nhận, Quí 1/2026 ngành có phục hồi nhưng DN vẫn ghi nhận vẫn còn khó khăn, thị trường tiêu dùng vẫn ảm đạm ngay cả khi mùa hè là mùa cao điểm.

Ngành đồ uống, đề xuất một số giải pháp để góp phần tăng trưởng hai con số: Tập trung vào động lực tiêu dùng trong nước; Tăng cường liên kết với du lịch, dịch vụ địa phương và chi tiêu tiêu dùng

- Liên kết kinh tế: Ngành bia gắn chặt với F&B, lưu trú, du lịch, lễ hội, kinh tế ban đêm, qua đó thúc đẩy doanh thu dịch vụ, việc làm và thu ngân sách nhà nước (NSNN) trong khu vực chính quy theo khung tiếp thị có trách nhiệm; hỗ trợ du lịch sẽ gia tăng tiêu dùng tuân thủ.

- Tăng cường phối hợp: Đồng thiết kế chương trình điểm đến – lễ hội – tiêu thụ có trách nhiệm tại các trung tâm du lịch; xây dựng “cẩm nang” nguyên tắc cho kích hoạt tuân thủ, phối hợp chính quyền địa phương và hiệp hội doanh nghiệp.

- Thị trường chính quy: Khuyến khích tuân thủ và cạnh tranh lành mạnh.

- Hỗ trợ hộ kinh doanh: Không gia tăng nghĩa vụ tuân thủ.

Duy trì môi trường chính sách ổn định, dự báo được; Liên thông chính sách: Nhìn nhận ngành đồ uống như một ngành kinh tế kết nối, không phải “ngách” riêng lẻ. Các chính sách triển khai thực hiện bảo đảm triển khai thông suốt từ trung ương tới địa phương từ luật/nghị định/thông tư/quy định mới. Thực thi ổn định: Sự nhất quán trong các chính sách thuế – quảng cáo – truy xuất; tránh chồng chéo hoặc thay đổi đột ngột. Chi phí đầu vào & chuỗi cung ứng: cần dự báo và có những chính sách kịp thời tránh biến động đột ngột sẽ ảnh hưởng lớn đến chi phí logictics và chuỗi cung ứng.

Xem xét hoãn áp dụng tăng Thuế TTĐB đối với bia, rượu, nước giải khát từ năm 2027 sang năm 1/1/2028; Trường hợp vẫn áp dụng từ năm 2027, đề nghị xem xét gói hỗ trợ bù đắp 2027–2028; Giảm thuế 2% GTGT cho các sản phẩm bia, rượu, nước giải khát giống như các sản phẩm được giảm thuế GTGT khác; Giảm/miễn thuế nhập khẩu nguyên liệu đầu vào then chốt (nhôm, malt, hoa bia, CO₂, bao bì v.v). Giảm thuế suất thuế TTĐB cho mặt hàng mới được bổ sung vào danh mục chịu thuế TTĐB là sản phẩm nước giải khát có hàm lượng đường trên 5g/100ml xuống 5% (thay vì 8%) trong năm đầu thực hiện.

Cho phép ngành tiếp cận ưu đãi thuế công bằng như các ngành khác: VD giảm VAT (đúng mục tiêu, có điều kiện), xem xét miễn/giảm/hoàn thuế cho đổi mới sáng tạo, kinh tế tuần hoàn, tăng trưởng xanh, chuyển đổi số và AI, nhằm khuyến khích đầu tư có trách nhiệm và nội địa hóa giá trị.

Khuyến khích đầu tư nâng cấp sản xuất, công nghệ và hiệu suất vận hành. Ưu tiên đầu tư trọng điểm: Tập trung nâng cấp dây chuyền, giảm năng lượng & nước, nâng chất lượng, củng cố bao bì – logistics – hạ tầng hỗ trợ. Áp dụng “làn xanh” thủ tục cho đầu tư hiệu suất/tuần hoàn để rút ngắn phê duyệt → giải ngân → đơn hàng nội địa.

Chuyển dịch bền vững: Hỗ trợ điện mặt trời và DPPA, tạo điều kiện để doanh nghiệp thực hiện cam kết bền vững và chiến lược phát triển dài hạn tại Việt Nam.

Hiệp hội cùng với Doanh nghiệp ngành xây dựng chương trình bằng các sáng kiến để đẩy mạnh sản xuất, kinh doanh trong thời gian tới và mong muốn được phối hợp với cơ quan bộ ngành trong thời gian tới có những giải pháp về thị trường, các chính sách hỗ trợ để góp phần tăng trưởng hai con số.

Tổng cục Hải quan ban hành hướng dẫn thống nhất về phân loại mã HS đối với hàng hóa nhập khẩu theo bộ/set, áp dụng nhất quán tại tất cả các Chi cục.

VBA kiến nghị: Tổng cục Hải quan chỉ đạo các Chi cục áp dụng nhất quán các quyết định chấp nhận trị giá đã có hiệu lực; không tham vấn lại đối với các mặt hàng và điều kiện giao dịch không có thay đổi thực chất.

Bộ Tài chính/Tổng cục Hải quan sớm ban hành hoặc làm rõ quy định về định mức hàng mẫu và ngưỡng áp dụng cho hàng phi mậu dịch, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng và rút ngắn thời gian thông quan.

Tổng cục Hải quan thiết lập quy trình phản hồi có thời hạn xác định đối với kiến nghị/công văn của doanh nghiệp, đảm bảo tính minh bạch và khả năng dự báo trong tương tác giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp.

PV (ghi)