Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội vinh dự nhận Huân chương Lao động Hạng Nhì.

Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học là đơn vị chuyên môn thuộc Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội, có bề dày truyền thống học thuật, gắn liền với tiến trình hình thành và phát triển của ngành Ngôn ngữ học và Việt Nam học trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam. Nền tảng của Khoa được hình thành từ năm 1956, khi Ngôn ngữ học được đưa vào giảng dạy tại Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, đặt những viên gạch đầu tiên cho một ngành khoa học nghiên cứu về bản chất, cấu trúc và quy luật vận động của ngôn ngữ.

Giai đoạn 1956-1996 là thời kỳ kiến tạo nền móng. Cùng với chuyên ngành Văn học, chuyên ngành Ngôn ngữ học đã góp phần làm nên thương hiệu “Văn khoa” của Trường Đại học Tổng hợp Hà Nội, đào tạo nhiều thế hệ trí thức lớn của đất nước.

GSTS-NGND Đinh Văn Đức - nguyên Chủ nhiệm Khoa Ngôn Ngữ phát biểu tại buổi lễ.

Một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử phát triển của đơn vị là năm 1968, khi Chính phủ giao nhiệm vụ giảng dạy tiếng Việt cho người nước ngoài. Từ nhiệm vụ này, một truyền thống học thuật gắn với trách nhiệm quốc gia được hình thành, duy trì và phát triển bền bỉ qua nhiều thập kỷ.

Các thế hệ thầy cô giáo và cựu sinh viên chụp ảnh kỷ niệm tại buổi Lễ.

Năm 1996 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi Khoa Ngôn ngữ học chính thức được thành lập trên cơ sở tách từ Khoa Ngữ văn. Lần đầu tiên trong hệ thống giáo dục đại học Việt Nam, Ngôn ngữ học trở thành một ngành đào tạo độc lập, có cơ cấu tổ chức và định hướng phát triển riêng.

Cô giáo Chủ nhiệm và các cựu sinh viên Lớp Ngôn ngữ K41A tại Lễ kỷ niệm.

Trong ba thập kỷ phát triển, Khoa không ngừng mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng đào tạo, hoàn thiện hệ thống chương trình từ bậc cử nhân đến thạc sĩ và tiến sĩ, đa dạng hóa chuyên ngành, từng bước tiệm cận chuẩn khu vực và quốc tế. Song song với đó, các chương trình Việt Nam học và Tiếng Việt cho người nước ngoài được phát triển mạnh mẽ, thu hút đông đảo người học trong và ngoài nước. Đội ngũ giảng viên của Khoa qua nhiều thế hệ đã trở thành những nhà khoa học đầu ngành trong các lĩnh vực ngữ pháp học, ngữ âm học, từ vựng - ngữ nghĩa học, ngôn ngữ học so sánh - đối chiếu, nghiên cứu Việt Nam học và giảng dạy tiếng Việt như một ngoại ngữ.

Tháng 4/2025, việc hợp nhất Khoa Ngôn ngữ học với Khoa Việt Nam học và Tiếng Việt để hình thành Khoa Ngôn ngữ học, Tiếng Việt và Việt Nam học là bước phát triển mang tính chiến lược. Tiếp đó, ngày 03/4/2026, theo Quyết định số 1822/QĐ-XHNV của Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, tên Khoa được điều chỉnh thành Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học. Việc kiện toàn tổ chức và điều chỉnh tên gọi góp phần làm rõ hơn định hướng phát triển, cơ cấu tổ chức và bản sắc học thuật của đơn vị trong giai đoạn mới.

Niềm vui ngày gặp lại sau 26 năm ra trường.

Từ năm 2023 đến nay, trên nền tảng truyền thống học thuật đã được tích lũy lâu dài, Khoa đã tạo được bước phát triển nhanh, rõ và nổi bật ở nhiều lĩnh vực công tác, nhất là các nhiệm vụ mới, khó, có phạm vi ảnh hưởng rộng, có ý nghĩa chính trị - đối ngoại sâu sắc và tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực trong xã hội.

Khoa hiện có 02 ngành đào tạo là Ngôn ngữ học và Việt Nam học; mỗi ngành có 03 hệ đào tạo: Đại học, Thạc sĩ, Tiến sĩ; có 01 Trung tâm Ứng dụng Ngôn ngữ học và Hợp tác quốc tế; cùng các hệ liên kết đào tạo ngắn hạn.

Trong thời gian vừa qua, Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, chấp hành tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, của Đại học Quốc gia Hà Nội và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.

Đại diện Lớp Ngôn ngữ học K48 chụp ảnh cùng cô giáo.

Khoa đã xây dựng kênh dạy tiếng Việt trực tuyến, đổi mới phương thức phục vụ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Trong thời gian ngắn, Khoa đã tổ chức được hàng trăm lớp học trực tuyến miễn phí, phục vụ hàng nghìn lượt học viên kiều bào tại 23 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó nhóm học viên từ 6 đến 12 tuổi chiếm khoảng 65–70%, cho thấy tác động trực tiếp tới thế hệ trẻ của cộng đồng người Việt ở nước ngoài.

Kênh như một hệ thống đào tạo số hóa toàn diện, tích hợp học liệu – phương pháp – công nghệ một cách đồng bộ, trên nền tảng hệ sinh thái học liệu gần 20.000 trang do đội ngũ chuyên gia đầu ngành biên soạn theo 6 bậc năng lực tiếng Việt, ngân hàng đề thi chuẩn hóa, các chương trình tiếng Việt chuyên ngành, tài liệu chủ đề văn hóa – đời sống và bộ sách hướng dẫn giảng dạy – học liệu bổ trợ.

Niềm vui Thầy trò ngày hội ngộ.

Đến tháng 12/2025, đã tổ chức khoảng 150 lượt lớp, với khoảng 300 lượt học viên trên gần 1.000 lượt đăng ký. Đây là minh chứng rõ rệt cho thành tích xuất sắc đột xuất của Khoa trong lĩnh vực này, góp phần duy trì và phát triển tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, đặc biệt là thế hệ trẻ; bảo tồn và lan tỏa bản sắc văn hóa dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa; củng cố tình cảm gắn bó của kiều bào với quê hương, đất nước; đồng thời tạo dựng không gian kết nối văn hóa – ngôn ngữ giữa các cộng đồng người Việt trên toàn thế giới.

Khoa đã xây dựng tài liệu dạy tiếng Việt song ngữ Việt – Anh cho trẻ em Việt Nam ở nước ngoài; chương trình truyền hình “Xin chào Việt Nam” trên VTV4 với gần 100 bài giảng; bộ tài liệu song ngữ hướng dẫn ông, bà, cha mẹ kiều bào dạy tiếng Việt cho con cháu trong gia đình; và khoảng 20 khóa tập huấn trực tiếp và trực tuyến cho hàng nghìn giáo viên kiều bào.

Trở về mái trường xưa

Trên nền tảng các sản phẩm khoa học mang tầm quốc gia đã được xây dựng trước đó như Khung năng lực tiếng Việt dùng cho người nước ngoài và Định dạng đề thi đánh giá năng lực tiếng Việt cho người nước ngoài.

Hoạt động nghiên cứu khoa học của Khoa có bước phát triển mạnh, chất lượng và vị thế học thuật được nâng lên rõ rệt, thể hiện sự thăng hạng nhanh, mạnh và mang tính đột xuất; duy trì ổn định từ 8–10 công bố quốc tế mỗi năm, trong đó có nhiều bài thuộc danh mục ISI/Scopus; đồng thời mở rộng các hướng nghiên cứu hiện đại như ứng dụng AI trong Ngôn ngữ học và Việt Nam học, Ngôn ngữ học lâm sàng, Ngôn ngữ học trị liệu.

Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Đặc biệt, năm 2026, lĩnh vực Ngôn ngữ học của Đại học Quốc gia Hà Nội – trong đó Khoa giữ vai trò nòng cốt – được QS Quacquarelli Symonds xếp hạng trong nhóm 251–300 thế giới theo QS World University Rankings by Subject 2026.

Năm 2025, Khoa đã được giao thực hiện 01 đề tài cấp Nhà nước, 04 đề tài cấp Bộ và ĐHQGHN, cùng hàng chục đề tài cấp cơ sở, chuỗi tọa đàm, thuyết trình khoa học…

Trong lĩnh vực Việt Nam học, đội ngũ giảng viên của Khoa có công bố quốc tế giá trị, được vinh danh Nhà khoa học xuất sắc cấp ĐHQGHN, góp phần mở rộng phạm vi ảnh hưởng của Việt Nam học trong cộng đồng học thuật quốc tế. Hoạt động nghiên cứu khoa học của Khoa đã tạo ra nhiều thành tích nổi bật, đột phá, có tầm ảnh hưởng rộng và giá trị biểu tượng cao. Đồng thời duy trì ổn định quy mô đào tạo, bảo đảm chất lượng, đồng thời đẩy mạnh đổi mới chương trình theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, gắn với chuẩn đầu ra và hội nhập quốc tế. Khoa hiện có 02 ngành đào tạo (Ngôn ngữ học, Việt Nam học), mỗi ngành đủ 03 hệ (đại học, thạc sĩ, tiến sĩ); trong đó ngành Ngôn ngữ học là đơn vị duy nhất trong cả nước đào tạo đầy đủ ba bậc, khẳng định vị thế đầu ngành.

Tính đến năm 2025, Khoa đã đào tạo hơn 2.500 cử nhân, khoảng 350 thạc sĩ, gần 300 tiến sĩ Ngôn ngữ học; gần 1.200 cử nhân và 124 học viên cao học Việt Nam học; chương trình tiến sĩ Việt Nam học được triển khai từ năm 2025.

Các cựu sinh viên thăm giảng đường nơi từng học tập

Đối với chương trình Tiếng Việt và Văn hóa Việt Nam cho người nước ngoài, Khoa tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt toàn quốc với gần 10.000 lượt học viên quốc tế ở nhiều diện đào tạo, trong đó có gần 20 đại sứ, đại diện lâm thời và hàng trăm cán bộ ngoại giao, chuyên gia quốc tế. Việc đào tạo những chủ thể trực tiếp lan tỏa tiếng Việt và văn hóa Việt Nam ra thế giới là đóng góp có ý nghĩa chính trị – đối ngoại sâu sắc, thể hiện hiệu quả đào tạo gắn với lợi ích quốc gia và mang tính thành tích xuất sắc đột xuất trong giai đoạn vừa qua.

Bên cạnh đó, Khoa còn mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế, duy trì, phát triển quan hệ với nhiều trường đại học, viện nghiên cứu và tổ chức học thuật tại Hoa Kỳ, Pháp, Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Canada, Thái Lan và nhiều quốc gia khác.

Tính đến năm 2025, Khoa có 37 cán bộ, giảng viên cơ hữu; 48 cộng tác viên tham gia giảng dạy tiếng Việt; 58 cán bộ nguyên là giảng viên đã nghỉ hưu nhưng vẫn tham gia đào tạo, tư vấn chuyên môn với tư cách chuyên gia. Đội ngũ được xây dựng theo hướng bảo đảm tính kế thừa, phát triển, có trình độ chuyên môn cao, đáp ứng yêu cầu đào tạo và nghiên cứu trong bối cảnh đổi mới giáo dục đại học và hội nhập quốc tế.

Những thành tích trên có được là nhờ sự lãnh đạo, chỉ đạo sát sao của cấp ủy, Ban Chủ nhiệm Khoa; sự bám sát chức năng, nhiệm vụ được giao; tinh thần chủ động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của tập thể cán bộ, giảng viên; đồng thời là kết quả của quá trình chuẩn bị nền tảng chuyên môn lâu dài và khả năng tổ chức thực hiện hiệu quả trong bối cảnh mới.

Đó là kết quả của sự hội tụ đồng bộ giữa truyền thống học thuật, chất lượng đội ngũ, sự lãnh đạo đúng hướng, tổ chức thực hiện quyết liệt, phong trào thi đua thực chất và tinh thần đổi mới sáng tạo vì lợi ích cộng đồng và lợi ích quốc gia.

Với những kết quả đặc biệt xuất sắc, nổi bật, có tính đột phá, hiệu quả thực tiễn cao và sức lan tỏa rộng từ năm 2023 đến nay, tập thể Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học vinh dự được Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Nhì.

Sự kiện là dịp để các thế hệ thầy cô giáo, sinh viên, cựu sinh viên hội ngộ và tự hào về truyền thống Khoa Ngữ văn trước đây, Khoa Ngôn ngữ học và Việt Nam học ngày nay. Từ đó không ngừng phấn đấu đạt thành tích cao hơn nữa, góp phần đào tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực chuyên môn và các ngành liên quan, đáp ứng nhu cầu thực tiễn trong kỷ nguyên mới.

Trường Văn, Hồng Anh, CTV